Verlamd van angst

Titel : Verlamd van angst

Auteur : Agnes van Minnen

Uitgeverij : Boom uitgevers

ISBN : 978 90 2440 897 9

Laat ik maar gewoon even met de deur in huis vallen, de olifant in de kamer aanwijzen en het taboe uit de doofpot halen. In deze recensie ga ik het hebben over Seksueel misbruik. 

There I said it !! Veel slachtoffers moeten daar vaak jarenlang in stilte mee dealen. Ook nadat het seksueel misbruik is gestopt. Erover praten en bespreekbaar maken is zo ontzettend belangrijk ! 


Wat is seksueel misbruik ?

Er zijn veel verschillende definities van seksueel misbruik. Grofweg komt het erop neer dat het gaat om het ondergaan of uitvoeren van seksuele handelingen terwijl je dat niet wilt. Het is niet zo zeer belangrijk welke definitie er precies gehanteerd wordt, het gaat om gevoel. Ervaar jij het als seksueel grensoverschrijdend ?

Zo ja, dan valt het onder seksueel geweld.

Seksueel geweld is een complexe vorm van geweld en komt in allerlei vormen en soorten voor. Tijdens seksueel geweld vindt lang niet altijd lichamelijk geweld plaats, ook bijvoorbeeld verbale dreigementen komen veel voor.


Seksueel misbruik, een combinatie van woorden dat zo ontzettend veel weerstand oproept. Voor zowel de dader, het slachtoffer als zijn of haar omgeving.

Vragen als :

Waarom heb je niet geschreeuwd ? Waarom heb je je niet verzet ? Waarom heb je niemand iets verteld ? En waarom deed je wat de dader vroeg ? 

Het zijn vragen waar ook veel slachtoffers van seksueel misbruik mee kampen.

Ze durven zich uit schaamte niet uit te spreken, zelfs niet tegenover vrienden of hulpverleners. In het taboedoorbrekende boek verlamd van angst wordt precies uitgelegd welke instinctieve overlevingsreacties in werking treden tijdens en na seksueel geweld.


Op deskundige en invoelende wijze helpt Agnes van Minnen de lezer bij het loslaten van het schuldgevoel. En legt uit waarom we reageren zoals we reageren, waarom we soms niets doen en verlammen, waarom we meewerken of waarom we het seksueel geweld zo lang verzwijgen.

Het antwoord is simpel ; om te overleven.

Deze inzichten bespoedigen niet alleen het herstel, maar kunnen er ook voor zorgen dat een nog bestaande cirkel van misbruik wordt doorbroken en de kans op herhaling afneemt. Een toegankelijk boek met uitleg, tips , mythen die ontkracht worden en voorbeeldverhalen. 


Wie is Agnes van Minnen ?

Agnes van Minnen is klinisch psycholoog en expert op het gebied van PTSS / trauma en angst, en heeft honderden slachtoffers van seksueel misbruik behandeld. 


Overleven

De mens is een groepsdier ; hij heeft een groep nodig om te overleven.

Seksueel misbruik vindt dikwijls plaats als het slachtoffer alleen is. Een groep om je heen kun je dus tegen seksueel geweld beschermen. Tenminste, als de groep voldoende leden van jouw geslacht telt. Ben je als enige vrouw te midden van een groep mannen, dan loop je meer risico dan wanneer je je in een gemengde groep begeeft en andersom want seksueel geweld komt niet enkel voor bij vrouwen.

In de meeste gevallen is de dader van seksueel misbruik een bekende, iemand die dicht bij je staat ; een familielid bijvoorbeeld of een huisvriend.

Om je kwetsbaar te maken zal de dader je proberen te isoleren van jouw sociale groep, bijvoorbeeld van je ouders zodat je steeds meer alleen komt te staan, en er een grotere kans is dat je een langere relatie met de dader aangaat.

Het feit dat het van levensbelang is om bij een sociale groep te horen, maakt het vanuit de overlevingsgedachte lastig  om over seksueel misbruik te praten.

De kans is immers groot dat de sociale groep waartoe je behoort uiteenvalt, of dat je er alleen voor staat of een buitenbeentje wordt. En dat vermindert je kans om te overleven. Je instinctieve overlevingsreactie is dan ook om de sociale groep bijeen te houden en te zwijgen over het misbruik. De mens heeft gedurende de evolutie verschillende overlevingsreacties ontwikkeld. Tijdens en na seksueel geweld val je terug op één of meerdere van die reacties. 

In het boek worden zes overlevingsreacties  beschreven :

  • Voorkomen
  • Voorzichtig zijn
  • Vluchten
  • Vechten
  • Vrede bewaren
  • Verlammen

Overlevingsreacties zijn onbewust en automatisch.


Mythes en feiten:

Door het boek heen worden een aantal mythes ontkracht door er een feit, onderzoek en/ of ervaring aan te koppelen. Het verhaal van Marieke is me bijgebleven omdat het laat zien hoe complex seksueel geweld is.

Na het seksueel geweld was de dader lief en belangstellend. Hij streelde haar, troostte haar, had belangstelling voor haar problemen en hielp daar ook bij.

Als Marieke werd uitgenodigd om te blijven eten en zij  met zijn gezin aan tafel zat kreeg ze als eerste het eten opgeschept en de dader gaf daar vaak een dikke knipoog bij. Door de afwisseling van de positieve verzoeningsgebaren ( strelen, troosten, helpen met problemen en de voorkeursbehandeling in het openbaar ) met de negatieve, dominante en agressieve daad van seksueel misbruik, werd de band tussen Marieke en de dader steeds sterker. Daardoor zorgde de dader ervoor dat hij het seksueel misbruik jarenlang in stand kon houden.

Het verzoenen  wordt ook wel omgekeerd vluchtgedrag genoemd. 

De functie van het verzoenen is om de situatie te overleven, en dat doe je door de agressie van de dader te dempen. Zou Marieke zich tegen de dader keren dan is de kans groot dat zijn agressie weer wordt opgewekt en ontstaat er opnieuw een levensbedreigende situatie. Gedrag dat bij verzoening past is bijvoorbeeld aardig zijn tegen de dader, de dader geruststellen of je verontschuldigen.


Het verhaal van Marieke is een beknopte weergave uit het boek van de  mythen en feiten stelling : 


Mythe :

Je oordeel over de dader is per definitie negatief 


Feit :

Je kunt ook positieve en ambivalente gevoelens hebben voor de daders. Die gevoelens ontstaan als gevolg van het seksueel misbruik en wat de dader deed.




Herstellen

Nadat je over de overlevingsreacties tijdens seksueel misbruik hebt gelezen ga je verder met de hoofdstukken die gaan over het herstellen. Je kunt een aantal zelftesten doen waarbij je je bewust gaat worden van je eigen handelen.

Vertoon je bijvoorbeeld kenmerken van PTSS en hoe zie je jezelf ten opzichte van het trauma ? 

In het verhaal van Irene lees je een voorbeeld van een exposure behandeling en Robert vertelt over zijn vermijdingsgedrag als gevolg van zijn misbruik.

Soms ben je zelf al zo gewend aan je vermijdingsgedrag dat je het niet eens meer opvalt. Het gaat automatisch. Mensen in je omgeving hebben het vaak echter goed in de gaten of ze helpen je juist met vermijden. Op korte termijn voelt vermijding fijn. Je hoeft niets te doen waar je angstig en overstuur van wordt, en dat voelt als een opluchting. Maar op de lange termijn zal vermijdingsgedrag tegen je gaan werken en zul je het steeds meer gaan vertonen, waardoor het je dagelijks leven sterk gaat beïnvloeden. 


Triggers

  • Gehijg
  • Krakende trap
  • Donker
  • Naam van dader uitspreken
  • Geur
  • Aanrakingen
  • Seks
  • Plek van het misbruik


Dit zijn een aantal voorbeelden uit de lijst met mogelijke triggers.

waarschijnlijk ga je dit soort triggers uit de weg omdat je er bang van wordt. Omdat je niet wilt terug denken aan het geweld. Als het vermijden van je triggers ervoor zorgt dat je niet goed kunt functioneren, bijvoorbeeld als je er relatieproblemen door krijgt of als je er niet meer goed door kunt werken, is het belangrijk dat je deze triggers juist expres gaat opzoeken. Het is niet makkelijk, maar door vermijding te stoppen krijg je weer regie over je leven.



Victim blaming

Na seksueel geweld komen schuldgevoelens vaak voor. Schuldgevoelens komen meestal voort uit de overlevingsreacties vrede bewaren en verlammen.

Je voelt je meestal het schuldigst over het feit dat je je niet genoeg hebt verzet. Waarom heb ik niets gedaan ? Waarom heb ik niets gezegd ? Waarom heb ik niet gevochten ? Je geeft jezelf de schuld van wat er is gebeurd. Ook anderen kunnen jou de schuld in de schoenen schuiven, en je verwijten dat je je niet hebt verzet, dat je het seksueel geweld hebt uitgelokt, of dat je eerder iets had moeten zeggen. Met andere woorden : niet de dader van het seksueel geweld, maar jij als slachtoffer krijgt de schuld. We spreken dan van victim blaming.

De meeste mensen denken dat zij veilig zijn en dat hun nooit iets ergs zal overkomen. Nare verhalen die mensen horen gaan altijd over anderen, en ze denken : mij overkomt zoiets niet. Door jou de schuld te geven wanen ze zichzelf nog steeds veilig ; zelf zouden ze het immers heel anders doen in zo’n situatie. Daarnaast zijn er nog steeds veel misvattingen over seksueel geweld en is er te weinig bekend over de overlevingsreacties die mensen kunnen hebben zoals  vrede bewaren en verlamming.



Vergeten

Als laatste wil ik afsluiten met het ontkrachten van de mythe dat je seksueel geweld kunt vergeten of verdringen.


In verlamd van angst staan heftige verhalen van mensen die allemaal ernstig seksueel misbruik hebben meegemaakt. Het positieve nieuws is dat je hiervan kunt herstellen, en dat je kunt leren leven met de herinnering eraan.

Het verdwijnt weliswaar nooit uit je ‘rugzak’ maar de inhoud van die rugzak kan wel voor een groot deel worden opgeruimd en op zolder opgeborgen. Zodat je jezelf uiteindelijk trots kunt voelen in plaats van beschaamd. 



Zoek je hulp ?


Centrum seksueel geweld www.centrumseksueelgeweld.nl 

Voor mensen die korter dan een week geleden een aanranding of verkrahting hebben meegemaakt is er centrum seksueel geweld. Er zijn zestien locaties binnen Nederland. bereikbaar via 0800-0188. 


www.sensoor.nl 

Deze organisatie kun je ( eventueel anoniem) benaderen ( bellen of chatten) voor advies, hulp of luisterend oor.


www.vooreenveiligthuis.nl 

Deze organisatie kun je ( eventueel anoniem) bellen als je je onveilig voelt omdat je misbruikt wordt, maar ook als je je zorgen maakt om anderen die mogelijk misbruikt worden.

©booksandblogs